Określenie ‘’puste kalorie’’ jest wszystkim dobrze znane. Są to pokarmy, których proces rafinacji pozbawił ważnych składników odżywczych, takich jak witaminy i minerały. Zaspokajają one na chwile głód i dostarczają kalorii, ale czy dają nam coś jeszcze ? Niestety, wręcz przeciwnie… Aby organizm mógł te mocno rafinowane produkty przetworzyć, wykorzystuje swoje własne zapasy witamin i minerałów, co powoduje w organizmie tzw. „dług żywieniowy”. Innymi słowy, jedząc regularnie przetworzone produkty, organizm może technicznie cierpieć z powodu niedożywienia, chociaż osoba może być…otyła.
Panuje zgodna opinia co do tego, że przeciętny mieszkaniec Zachodu jest przekarmiony (kaloriami, rafinowanymi węglowodanami, tłuszczami nasyconymi i kwasami tłuszczowymi omega 6) a jednocześnie niedostatecznie odżywiony i nawodniony. Nadmierna waga (otyłość), wynikająca ze zbyt dużego spożycia pokarmu, może być formą niedożywienia, podobnie jak nadmierne spożycie jakiegokolwiek składnika odżywczego, czy to tłuszczu, cukru, minerału czy witaminy, jeśli prowadzi do złego stanu zdrowia. Niedożywienie różni się od niedowagi, choć często mogą być one ze sobą powiązane. Jeśli nie funkcjonujemy dobrze, czujemy się poniżej normy lub cierpimy na różne zaburzenia, przyczyną tego stanu może być właśnie…niedożywienie.
Utrzymanie zdrowia może zależeć nie tylko od konsumpcji, ale także wchłaniania ważnych składników odżywczych. Przykładem mogą być „klasyczne” choroby takie jak szkorbut i niektóre anemie, które mogą wynikać z diet zawierających zbyt mało jednej lub więcej witamin, albo też z fizjologicznej niezdolności do wchłonięcia tych składników odżywczych (albo jedno i drugie). Czyli, innymi słowy, jeśli jedzenie nie zostało odpowiednio ‘’rozbite’’ i skutecznie wchłonięte, organizm nie będzie czerpać korzyści z jego składników odżywczych i technicznie stanie się niedożywiony. Pomimo jedzenia najlepszej jakości żywności, możemy mieć napady głodu, ponieważ organizm będzie szukał składników odżywczych.
A jak to wszystko ma się do zdrowia psychicznego?
Dr Abram Hoffer, pionier w leczeniu problemów związanych ze zdrowiem psychicznym poprzez optymalne odżywianie stwierdził, że „niedożywienie może być przyczyną wielu zaburzeń układu nerwowego, w tym depresji, lęku, choroby Alzheimera, spadku pamięci i starości”.
W ostatnich dziesięcioleciach spożycie kwasów tłuszczowych Omega 6 wzrosła, podczas gdy Omega 3 spadły. Według badań to nierówne spożycie Omegi 6 i 3 , w połączeniu z brakiem witamin i minerałów, jest związane z depresją, koncentracją i problemami z pamięcią.
Uważa się, że w ciągu ostatnich 60 lat odnotowano spadek spożycia warzyw o ponad 30%, przy czym obecnie tylko 13% mężczyzn i 15% kobiet je co najmniej pięć porcji owoców i warzyw dziennie. W tym samym czasie ludzie spożywają obecnie około 60% mniej ryb niż przed drugą wojną światową. Pestycydy, sztuczne dodatki i tłuszcze trans, które zostały wprowadzone do pożywienia, mogą utrudniać funkcjonowanie mózgu. Wszystkie te czynniki mogą prowadzić do zaburzeń zdrowia psychicznego ze względu na to, że jesteśmy przekarmiani ale…dalej niedożywieni.
Depresja i inne zaburzenia nastroju charakteryzują się zmniejszoną aktywnością elektryczną w mózgu, która, po części, może być wynikiem niskiego poziomu hormonów mózgowych serotoniny, noradrenaliny i dopaminy, co może utrudnić prawidłowe połączenie neuronów. Leki na depresje mogą usuwać jedynie objawy choroby, ale nie wytwarzają ani nie zwiększają produkcji neuroprzekaźników (neurotransmiterów), a jedynie stymulują tymczasowe uwalnianie wcześniej istniejących magazynów neuroprzekaźników. Wyjaśnia to, dlaczego leki często tracą swój efekt w miarę przewlekłego stosowania – po wyczerpaniu się istniejących zapasów neurotransmiterów lek nie jest w stanie stymulować dalszego ich uwalniania się.
Neuroprzekaźniki wytwarzane są z aminokwasów dietetycznych, jednak spożycie białka dla wielu osób jest o wiele za niskie. Neurony i neuroprzekaźniki nie działają prawidłowo, jeśli nie są wspierane przez dobre zaopatrzenie w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, w szczególności EPA. Neuroprzekaźnik, który pomaga nam czuć się spokojnym, zrelaksowanym i kontrolowanym, nazywa się serotoniną. Jego prekursorem jest niezbędny aminokwas – tryptofan. Serotonina jest wytwarzana z tryptofanu pod wpływem witaminy B6 i magnezu. Jeśli występuje niedobór niacyny (witamina B3), organizm użyje dostępnego w diecie tryptofanu do jego syntezy, co może zmniejszyć ilość tryptofanu dostępnego do konwersji serotoniny. Gdy spożycie tryptofanu jest niewystarczające, spada poziom serotoniny, co może powodować bezsenność, niepokój lub depresję. Niski poziom serotoniny może prowadzić do niskiego poziomu melatoniny potrzebnej do dobrego snu. Ponadto wiele rafinowanych węglowodanów (takich jak biały chleb, makaron, ryż i większość przetworzonej żywności) wiąże się również z depresją, ponieważ nie tylko dostarczają bardzo mało składników odżywczych, ale także zużywają witaminy z grupy B poprawiające nastrój. Istnieje wiele składników odżywczych, które okazują się kluczowe dla wspierania zdrowia psychicznego. Te składniki odżywcze obejmują między innymi kwasy omega-3, witaminy z grupy B , żelazo, cynk, magnez, witaminę D czy aminokwasy.
Badania naukowe potwierdziły, że żywność ma wpływ na zdrowie psychiczne i zachowanie ze względu na sposób, w jaki wpływa ona na strukturę i funkcję mózgu. Brytyjska Fundacja Zdrowia Psychicznego i organizacja o nazwie ‘Sustain’ twierdzą, że odpowiednia dieta może mieć kluczowe znaczenie w przezwyciężaniu konkretnych problemów, w tym depresji, schizofrenii, choroby Alzheimera czy ADHD.
Jak widać, istnieje wyraźny związek pomiędzy jedzeniem, a stanem umysłu. Badania wskazują, że oprócz wpływu na nasze zdrowie fizyczne, to, co jemy, wpływa również na nasze samopoczucie. Odpowiedna dieta a także wspieranie układu trawiennego do optymalnego wchłaniania składnikow odżywczych może pomóc nam w poprawie nastroju, dodać więcej energii i sprawić, że będziemy w lepszej kondycji psychicznej. Pozwól sobie na to, aby jedzenie które wybierasz poprawiało Ci humor 🙂 .
Bibliografia:
- Sustain, Changing diets, changing minds: how food affects mental health and behaviour. 2006.
- http://www.patient.co.uk/doctor/Depression-in-Children-and-Adolescents.htm.
- http://alzheimers.org.uk/site/scripts/documents_info.php?documentID=341
- http://www.real-depression-help.com/fish-oil-depression.html.